Folik Asit Eksikliği ve Gebelikte Kullanımı
Folik asit, B9 vitamininin takviyelerde kullanılan halidir. Hücre bölünmesi ve DNA yapımı için gereklidir, bu yüzden hızlı büyüyen dokularda ihtiyaç artar. Gebeliğin ilk haftaları da tam olarak böyle bir dönemdir.
Vücutta Ne Yapar?
Folat, DNA ve RNA yapımında, kırmızı kan hücrelerinin olgunlaşmasında ve homosistein adlı amino asidin dönüştürülmesinde görev alır. Eksikliğinde alyuvarlar normalden büyük ve işlevsiz üretilir, buna megaloblastik anemi denir.
Gebelikte Zamanlama Neden Kritik?
Bebeğin omurilik ve beyin yapısını oluşturacak nöral tüp, gebeliğin ilk 28 gününde kapanır. Bu dönemde çoğu kadın gebe olduğunu henüz bilmez. Folik asidin nöral tüp defekti riskini azalttığı gösterildiğinden, öneri şudur:
Gebelik planlıyorsanız takviyeye gebe kalmadan en az bir ay önce başlayın ve ilk üç ay boyunca sürdürün. Dozu hekiminiz belirler; daha önce nöral tüp defektli gebelik öyküsü, diyabet ve bazı ilaç kullanımlarında doz farklıdır.
Gebelik planı olmayan ama gebe kalma ihtimali olan kadınlarda da yeterli folat alımı önerilir.
Kimlerde Eksiklik Daha Sık?
- Sebze tüketimi düşük olanlar ve tek düze beslenenler
- Çölyak, Crohn gibi emilim bozukluğu olanlar
- Alkol kullanım bozukluğu olanlar
- Bazı epilepsi ilaçlarını (valproat, fenitoin) ve metotreksat kullananlar
- Gebeler, emzirenler ve hızlı büyüyen ergenler
- Diyaliz hastaları
B12 ile Birlikte Değerlendirilmesi Şart
Folik asit tek başına yüksek dozda verildiğinde, B12 eksikliğinin kan tablosunu düzeltir ama sinir hasarını durdurmaz. Yani tablo iyileşmiş gibi görünürken, altta yatan B12 eksikliği ilerlemeye devam edebilir.
Bu yüzden folat düşüklüğünde hekim genellikle B12 değerini de ister. B12 yazımızda ayrıntısı var.
Besin Kaynakları
Adı Latince "yaprak" anlamındaki folium kelimesinden gelir, çünkü en iyi kaynaklar yeşil yapraklılardır: ıspanak, roka, marul, brokoli. Mercimek, nohut, kuru fasulye, yumurta, karaciğer ve portakal da iyi kaynaklardır.
Folat ısıya duyarlıdır. Sebzeleri uzun süre haşlamak yerine buharda pişirmek ya da çiğ tüketmek kaybı azaltır.
MTHFR Testi Gerekli mi?
Son yıllarda MTHFR gen testi popüler oldu. Bu gendeki yaygın varyasyonlar toplumun büyük kısmında bulunur ve çoğu kişide klinik bir sorun yaratmaz. Kılavuzlar, tekrarlayan gebelik kaybı ya da pıhtılaşma sorunu olmayan kişilerde rutin MTHFR testini önermez.
Testi yaptırmadan önce ne işe yarayacağını hekiminize sorun. Sonuç çoğu zaman tedaviyi değiştirmez.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve tanının yerine geçmez. Takviye, ilaç ve damar yolu uygulamalarına sağlık geçmişinizi bilen hekiminiz karar verir.
Sık Sorulan Sorular
Folik asidi ne zaman almalıyım?
Günün belirli bir saati şart değil. Mide yakınması yapıyorsa yemekle birlikte alın. Önemli olan düzenli kullanmak.
Gebelikte kaç ay kullanılır?
Genellikle gebelikten en az bir ay önce başlanır ve ilk üç ay boyunca sürdürülür. Hekiminiz gebelik boyunca devamını isteyebilir.
Folat ile folik asit aynı şey mi?
Folat besinlerdeki doğal hali, folik asit ise takviyelerde ve zenginleştirilmiş gıdalarda kullanılan sentetik hali. Vücutta ikisi de aynı işe yarar.
Damardan folik asit verilir mi?
Bazı IV karışımlarda bulunur. Eksikliğin standart tedavisi ağızdan takviyedir, kararı hekiminiz verir.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Reçeteniz Varsa Gerisini Biz Halledelim.
Hekiminizin yazdığı serum uygulamasını kliniğimizde ya da evinizde yapıyoruz. Soru sormak için WhatsApp’tan yazabilirsiniz.