A Vitamini: Faydası ve Fazlasının Riski
A vitamini görme, cilt yenilenmesi ve bağışıklık hücrelerinin çalışması için gereklidir. Besinlerde iki ayrı biçimde bulunur ve bu ikisinin riski aynı değildir. Fark, takviye seçerken önemli hale gelir.
Retinol ve Beta Karoten Farkı
| Retinol (hazır A vitamini) | Beta karoten (öncü madde) | |
|---|---|---|
| Nerede bulunur | Karaciğer, yumurta, süt ürünleri, balık yağı | Havuç, tatlı patates, kabak, koyu yeşillikler |
| Vücutta | Doğrudan kullanılır | İhtiyaç kadarı A vitaminine çevrilir |
| Fazlası | Birikir, zehirlenme yapabilir | Ciltte sararma yapar, zehirlenme yapmaz |
Yani havuç yiyerek A vitamini zehirlenmesi olmaz. Risk, yüksek dozlu takviyelerde ve karaciğer tüketiminde ortaya çıkar.
Fazlasında Ne Olur?
Tek seferde çok yüksek doz alındığında baş ağrısı, bulantı ve baş dönmesi görülür. Uzun süre yüksek doz alındığında ise ciltte kuruluk ve soyulma, saç dökülmesi, kemik ve eklem ağrısı, karaciğer değerlerinde yükselme ve kemik kaybı bildirilmiştir.
Yetişkinlerde günlük üst sınır 3000 mikrogram retinol eşdeğeri kabul edilir. Multivitamin kullanıyorsanız etiketteki A vitamini miktarını kontrol edin.
Gebelikte Neden Ayrı Bir Başlık?
Yüksek doz retinol, bebekte doğumsal anomali riskiyle ilişkilendirilmiştir. Bu yüzden gebelikte A vitamini takviyeleri ve karaciğer tüketimi hekim önerisi olmadan kullanılmaz. Akne tedavisinde kullanılan izotretinoin gibi A vitamini türevi ilaçlar gebelikte kesinlikle kullanılmaz ve tedavi süresince korunma şarttır.
Sigara İçenler İçin Önemli Bir Uyarı
1990'larda yapılan iki büyük çalışmada, sigara içen ve asbeste maruz kalmış kişilere verilen yüksek doz beta karoten takviyesinin akciğer kanseri riskini artırdığı görüldü. Çalışmalar erken sonlandırıldı.
Bu yüzden sigara içen kişilerin yüksek doz beta karoten takviyesi kullanmaması önerilir. Sebze ve meyveden alınan beta karoten için böyle bir risk gösterilmemiştir.
Eksiklik Kimlerde Görülür?
Türkiye'de beslenmeye bağlı ağır A vitamini eksikliği sık değildir. Emilim bozukluğu olanlarda, safra yolu hastalıklarında, kistik fibroziste ve obezite cerrahisi sonrasında görülebilir. En bilinen erken belirtisi gece körlüğüdür.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve tanının yerine geçmez. Takviye, ilaç ve damar yolu uygulamalarına sağlık geçmişinizi bilen hekiminiz karar verir.
Sık Sorulan Sorular
Havuç yiyince elim sarardı, tehlikeli mi?
Hayır. Beta karotenin ciltte birikmesiyle oluşur, tüketim azalınca geçer.
Multivitaminimde A vitamini var, sorun mu?
Standart multivitaminlerdeki miktarlar genellikle güvenli aralıktadır. Birden fazla ürün kullanıyorsanız toplamı hesaplayın.
Gebelikte multivitamin kullanabilir miyim?
Gebelik için hazırlanmış ürünlerde A vitamini miktarı buna göre ayarlanır. Yine de hekiminize danışarak kullanın.
Serumda A vitamini var mı?
Multivitamin karışımlarında bulunur. Doz ve uygunluk kararı hekiminize aittir.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Reçeteniz Varsa Gerisini Biz Halledelim.
Hekiminizin yazdığı serum uygulamasını kliniğimizde ya da evinizde yapıyoruz. Soru sormak için WhatsApp’tan yazabilirsiniz.