Bakır Eksikliği ve Çinko Takviyesi İlişkisi
Bakır, demirin kullanılmasında, bağ dokusunun yapımında ve sinir kılıflarının korunmasında görev alan bir eser mineraldir. Beslenmeye bağlı eksikliği nadirdir. Buna karşılık son yıllarda takviyeye bağlı vakalar artıyor.
Çinko Bakırı Nasıl Düşürür?
Çinko ve bakır bağırsakta aynı taşıyıcıyı kullanır. Uzun süre yüksek doz çinko alındığında bağırsak hücrelerinde metallotiyonein adlı bir protein artar. Bu protein bakırı bağlar ve kana geçmesini engeller, bakır dışkıyla atılır.
Süreç aylar içinde sessizce ilerler. Kişi kendini iyi hissetmek için takviye kullanırken, farkında olmadan başka bir eksiklik yaratır.
Yetişkinlerde çinko için güvenli üst sınır günde 40 mg kabul edilir. Bu sınırın üstündeki dozları hekim önerisi ve takip olmadan aylarca kullanmayın. Özellikle 50 mg ve üzeri çinko içeren ürünlerde dikkatli olun.
Belirtiler
- Demir tedavisine yanıt vermeyen kansızlık
- Beyaz küre sayısında düşüklük ve sık enfeksiyon
- Ellerde ve ayaklarda uyuşma, yürümede dengesizlik
- Ciltte ve saçta renk açılması
- Kemik incelmesi
Sinirlerle ilgili belirtiler B12 eksikliğine çok benzer. Bu yüzden B12 normal çıktığı halde uyuşma devam ediyorsa, bakır akla gelmesi gereken başlıklardan biridir.
Kimlerde Görülür?
- Uzun süre yüksek doz çinko kullananlar
- Obezite cerrahisi geçirenler
- Uzun süre damardan beslenenler
- Çölyak ve ağır emilim bozukluğu olanlar
- Bazı diş protezi yapıştırıcılarını uzun süre yoğun kullananlar. İçerdikleri çinko nedeniyle bildirilmiş vakalar vardır
Kaynaklar ve Tedavi
Karaciğer, deniz ürünleri, kuruyemişler, kakao, susam ve baklagiller bakırdan zengindir. Bir avuç kaju ya da bir kare bitter çikolata günlük ihtiyaca katkı sağlar.
Eksiklik saptanırsa tedavi, çinko takviyesinin kesilmesi ve hekimin planladığı bakır desteğidir. Kan değerleri genellikle haftalar içinde düzelir, sinir belirtilerinin toparlanması daha uzun sürebilir ve her zaman tam olmayabilir. Bu yüzden erken fark etmek önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve tanının yerine geçmez. Takviye, ilaç ve damar yolu uygulamalarına sağlık geçmişinizi bilen hekiminiz karar verir.
Sık Sorulan Sorular
Çinko kullanıyorum, bakır da almalı mıyım?
Kısa süreli ve makul dozda kullanımda gerekmez. Uzun süreli yüksek doz kullanıyorsanız hekiminize danışın.
Bakır eksikliği tahlille anlaşılır mı?
Serum bakır ve seruloplazmin bakılabilir. Hekiminiz hangi testin gerektiğine karar verir.
Bakır fazlalığı da olur mu?
Olur. Wilson hastalığı adı verilen kalıtsal durumda bakır karaciğerde ve beyinde birikir, ayrı bir tedavi gerektirir.
Multivitaminlerde bakır var mı?
Çoğunda düşük dozda bulunur. Çinko ile birlikte dengeli oranda verilmesi bu yüzden tercih edilir.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Reçeteniz Varsa Gerisini Biz Halledelim.
Hekiminizin yazdığı serum uygulamasını kliniğimizde ya da evinizde yapıyoruz. Soru sormak için WhatsApp’tan yazabilirsiniz.